نتايج خوشه‌بندی خانوارها؛ پولدار بوديم و خبر نداشتيم!؟

روزنامه دنیای اقتصاد: ساعات اوليه دیروز، براي بسياري از خانواده‌هاي ايراني لحظات جالب و عجيبي بود؛ چراكه با شروع مرحله دوم جمع‌آوري اطلاعات اقتصادي خانوار، خانواده‌هاي دو نفره توانسته‌اند با ورود به سامانه اطلاع‌رساني مربوط به طرح هدفمند كردن يارانه‌ها، از خوشه‌بندي صورت گرفته توسط مركز آمار ايران مطلع شوند؛

اگرچه اين پايگاه اينترنتي به‌دليل مراجعه زياد در همان ساعات اوليه دچار اختلال شده و به سختي باز مي‌شد. در اولين ساعات اجراي مرحله دوم طرح، تعدادي از هموطنان در تماس با خبرگزاري ايسنا، نسبت به چگونگي خوشه‌بندي صورت گرفته ابراز ترديد كردند.
يكي از اين افراد با تشريح اطلاعات خود كه سال گذشته در فرم اطلاعات اقتصادي خانوار پر كرده‌ است، با يادآوري اين گفته رييس مركز آمار كه اطلاعات سال گذشته‌ افراد ملاك عملي طرح قرار گرفته است، گفت: من در آن زمان خانه مسكوني نداشته و مستاجر بودم. علاوه بر نداشتن خودرو، همسرم نيز دانشجو بوده ‌است. خودم داراي مدرك كارشناسي بودم و در حالي كه ماهانه 300 هزار تومان قسط پرداخت مي‌كردم، 500 هزار تومان در ماه حقوق دريافت مي‌كردم. با اين اوصاف و ساكن بودن در شهر تهران، بر اساس نتيجه اعلام شده در پايگاه اطلاعات اقتصادي خانوار، خانواده من در خوشه سوم قرار گرفته‌ است!
به گفته وي، پس از واردكردن كد رهگيري و كد ملي، اعلام شده است كه هم بر اساس اطلاعات اظهار شده و هم بر اساس راستي‌آزمايي انجام شده از سوي مركز آمار، اطلاعات او صحيح بوده و در خوشه سوم قرار گرفته است.
يكي از همكاران خبرنگار ما نيز در همين زمينه گفت: در زمان پر كردن فرم اطلاعات اقتصادي خانوار، 350 هزار تومان حقوق دريافت مي‌كردم. بدون داشتن خانه و خودرو، در حالي كه همسرم نيز خانه‌دار و خودم دانشجوي مقطع كارشناسي ارشد دانشگاه آزاد بودم، در مجموع ماهانه 500 هزار تومان اجاره خانه‌اي در تهران و ساير اقساط را پرداخت مي‌كردم. بقيه هزينه زندگي نيز از طريق كمك‌هاي مالي خانواده خودم و همسرم تامين مي‌شد؛ در حالي كه با اين وضعيت، در خوشه سوم قرار گرفته‌ام.
فرد ديگري با مراجعه به گروه اقتصادي ايسنا با بيان اينكه بعد از اعلام خوشه‌بندي فهميدم كه پولدار بودم و خبر نداشتم، اين‌گونه اظهار كرد كه با داشتن درآمد ماهانه 800 هزار تومان توسط خود و همسرش، در حالي كه در خانه پدري زندگي مي‌كنند، با داشتن تحصيلات ديپلم، بدون داشتن خودرو و با پرداخت ماهانه 600 هزار تومان اقساط، خوشه سومي اعلام شده‌اند. اين اظهارات در حالي است كه براساس گفته رييس مركز آمار ايران، درآمد تمام اعضاي خانوار با هم جمع و بر تعداد اعضا تقسيم شده و در مرحله بعد خانوارها بر اساس درآمد سرانه از كمترين به بيشترين مرتب شده‌اند كه بر اين اساس، نتايج خوشه‌بندي نشان مي‌دهد كه شش ميليون و 822 هزار و 900 خانوار با جمعيت 22 ميليون و 408 هزار و 864 نفر در خوشه اول شامل 40 درصد جامعه، پنج ميليون و 111 هزار و 945 خانوار و جمعيت 17 ميليون 672 هزار و 698 نفر شامل 30 درصد بعدي در خوشه دوم و پنج ميليون و 114 هزار و 739 خانوار با جمعيت 14 ميليون و 26 هزار و 234 نفر شامل 30 درصد بعدي در خوشه سوم قرار دارند.
بر اساس خوشه‌بندي مركز آمار، خانواده‌اي شش نفره با درآمد 788 هزار تومان در خوشه سوم قرار گرفته ‌است؛ در واقع اگر سرانه درآمد هر فرد خانوار بيش از 131 هزار تومان در ماه باشد، فرد در خوشه سوم قرار مي‌گيرد. با اين حساب حدود 41 ميليون نفر از مردم ايران در خوشه‌هاي اول و دوم قرار گرفته‌اند.
اين در حالي است كه بر اساس مصوبه شوراي عالي كار در پايان سال گذشته، حداقل حقوق كارگران 263 هزار و 520 تومان تعيين شد و بر اين اساس اگر يك خانواده دونفره با سرپرست كارگر حداقل حقوق را دريافت كند، در خوشه سوم قرار گرفته‌ است!
دولت اعلام كرده كه در مرحله اول توزيع نقدي يارانه‌ها، افراد قرار گرفته در خوشه سوم از امكان دريافت يارانه نقدي برخوردار نخواهند بود و قرار است در مورد آنها بعدا تصميم‌گيري شود. حال اين سوال پيش مي‌آيد كه اگر در طرح جمع‌آوري اطلاعات اقتصادي خانوار و خوشه‌بندي منتج از آن، تنها درآمد خانوار بدون هزينه‌هاي آن ملاك قرار گرفته است، آيا بيم آن نمي‌رود كه تعداد زيادي از اين افراد كه حالا در خوشه سوم قرار گرفته‌اند، با توجه به هزينه‌هاي گذشته‌ خود، از جمله اجاره خانه و اقساط و نيز افزوده شدن قيمت واقعي هزينه‌هايي چون آب، برق، گاز و... به هزينه‌هاي اوليه زندگي‌، عملا به وضعيت خوشه‌ها پايين‌تر سقوط كنند؟!

راه جديد اعلام خوشه خانوارها به متقاضیان
اعلام خوشه خانوارها، قبول درخواست‌ اصلاح اطلاعات خانوارها، ثبت‌نام افراد جدید و درج تغییرات در خوشه در دفاتر پستی شهری و روستايی سراسر کشور انجام می‌گیرد.
به گزارش خبرگزاری مهر، براساس قرارداد منعقده بین شرکت پست و مرکز آمار ایران و برای اجرای قانون هدفمند کردن یارانه‌ها، اعلام خوشه خانوارها از طریق پست صورت می‌گیرد. در مرحله اول این قرارداد واحدهای پستی خوشه‌ خانوارها را به متقاضیان اعلام می‌کنند و در مرحله دوم درخواست‌های اصلاح اطلاعات خانوارها، ثبت‌نام افراد جدید و درج تغییرات در خوشه را از طریق فرم‌های الکترونیکی در دفاتر پستی که قابلیت اتصال به اینترنت دارند، انجام می‌شود. مدیران کل استان‌ها به عنوان عضو ستاد هدفمندسازی یارانه‌ها و جمع‌‌آوری اطلاعات خانوارها تعیین شده‌اند.
تمام دفاتر پستی دولتی و روستایی (ICT) مشمول انجام این خدمت در نظر گرفته شده است که از اول بهمن‌ماه به مدت یک سال به اجرای قرارداد منعقده خواهند پرداخت. هزینه ارائه این سرویس به ازای هر خانوار شهری مبلغ 5 هزار ریال تعیین شده که با احتساب 3 درصد مالیات بر ارزش افزوده 5150 ریال خواهد شد و خانوارهای روستایی مبلغی را پرداخت نخواهند کرد. براساس اطلاعات موجود و با استفاده از مدل‌های آماری به کار گرفته شده، طبقه‌بندی خانوارها به دهک‌های درآمدی و خوشه‌های یک، 2 و3 صورت پذیرفته است